282,060 visitors
323,555 page views
1.15 page views / visitor

 

Cicero

You are here:   Home > Boekbesprekingen > Kwikzilver

Kwikzilver

 

Paul Harding - Kwikzilver


“Acht dagen voor George Washington Crosby stierf begon hij te hallucineren. Op zijn gehuurde ziekenhuisbed, dat midden in zijn eigen woonkamer was neergezet, zag hij insecten in en uit denkbeeldige scheuren in het stuc van het plafond schieten. De vensterruiten, ooit zuigend in hun sponningen gezet, stonden los. Bij de volgende harde windvlaag zouden ze er allemaal uit mieteren en op de hoofden van zijn familieleden kletteren, die op de sofa en hetb tweezitbankje zaten en op de stoelen die zijn vrouw uit de keuken had gehaald om iedereen plaats te bieden. Iedereen zou de kamer uit vluchten voor die lawine van glas, zijn kleinkinderen die uit Kansas en Atlanta en Seattle waren gekomen, zijn zus uit Florida, en hij zou ingesloten door een wal van glasscherven op zijn bed liggen. Stuiifmeel en mussen, regen en onverschrokken eekhoorns die hij zijn halve leven uit de vogelhuisjes had proberen te weren zouden het huis binnenvallen.”

Zo begint het boek Kwikzilver, debuutroman van de Amerikaanse schrijver Paul Harding, en daarmee ook
“het verhaal van George Washington Crosby, een man die op sterven ligt en terugkijkt op zijn leven. Vanuit diverse perspectieven voert Harding de lezer naar een traumatische gebeurtenis in Crosby's kindertijd. Maar eerst wordt de man beschreven die George geworden is: liefdevol echtgenoot, vader van twee dochters en opa van een stel kleinzoons. Na zijn pensioen specialiseert hij zich in het repareren van antieke klokken. Het geld dat hij daarmee heeft verdiend, heeft hij bij verschillende banken weggezet. Op zijn sterfbed denkt George aan zijn kindertijd en aan zijn vader Howard. Howard, een arme marskramer, was een epileptische dromer met meer gevoel voor de natuur dan voor commercie. Toen George tien jaar was, verdween zijn vader van de ene dag op de andere uit zijn leven. Nu hij sterft en zijn wereld in fragmenten uit elkaar valt, dringen de herinneringen aan zijn vader zich verhevigd aan hem op. Een prachtige roman over liefde en verlies, met betoverende natuurobservaties en een ontroerend levensinzicht.” (NBD|Biblion recensie)

Waar ik mij altijd over verbaas is de enorme vrijheid die vertalers of (denk ik eerder) uitgevers nemen bij de ‘omzetting’ van oorspronkelijke boektitels in het Nederlands. Dat zal waarschijnlijk alles te maken hebben met publiciteitswaarde of ‘verkoopbaarheid’, maar vaak ontstaan zo de meest onzinnige titels, die weinig of niets meer met het origineel te maken hebben.
Op het eerste gezicht geldt dit ook voor ‘Kwikzilver’ als vertaling van het Engelse ‘Tinkers’. Ik heb daarom een klein (internet-) onderzoekje gedaan naar de betekenis en connotaties van deze beide woorden om te zien of er enig steekhoudend argument te vinden is voor een dergelijke ‘vertaling’.

Wikipedia geeft de volgende omschrijving voor Tinkers:

“De Tinker is een klein, meestal bont paard. Er zijn ook effen Tinkers. Bont betekent dat het paard meerdere kleuren heeft. De kleuren zijn bijna altijd wit met bruin en/of zwart. Het is een sterk, rustig en betrouwbaar dier afkomstig uit Ierland en Engeland.”

Daarnaast vond ik nog een andere omschrijving:

“De Tinker vindt zijn oorsprong in Ierland en Engeland als het paard van rondtrekkende zigeunerfamilies. De naam Tinker komt van het Ierse woord 'tinceard' (tinsmid), het beroep van de zogeheten Iris Travellars (zigeuners).”

We komen zo al aardig in de buurt van de ‘zin’ van de oorspronkelijke titel. Vader Howard in de roman was namelijk een soort marskramer, die met zijn paard en wagen rondtrok. Eén van zijn voornaamste bezigheden was het oplappen van oude potten, ketels en pannen. Dat komt al dicht bij een tinsmid. Maar Howard is niet, of zeker niet de enige hoofdpersoon van de roman. Het verhaal begint en eindigt bij zijn zoon George, en die heeft zich na zijn pensioen gespecialiseerd in de reparatie van klokken en uurwerken. Niks geen tin dus...

Het Engels woordenboek geeft uitsluitsel: Tinker betekent onder andere ook ‘knutselaar’ of ‘prutser’. En dat is nu wel weer een omschrijving die zowel op vader als zoon van toepassing is. Ik zie nu gelijk ook het probleem waarvoor de vertaler zich gesteld zag, omdat Tinkers geen Nederlands equivalent heeft met eenzelfde meervoudige betekenis.
Daar komt nog bij dat ik op mijn onderzoekstochtje een afbeelding tegenkwam van Tinkers Creek, Bedford Ohio. Op de een of andere manier deed dit beeld mij direct denken aan de natuurbeschrijvingen in de roman, dus als het ware aan de ‘setting’ waarin een groot deel van het verhaal zich afspeelt. De boektitel zou dus ook een verwijzing naar deze Tinkers Creek kunnen inhouden...

Kwikzilver verwijst nou niet direct naar tin of paarden of knutselaars dan wel prutsers. We moeten naar afgeleide betekenissen zoeken om daarmee aanknopingspunten te vinden voor deze omzetting. Een site over alchemie, De Mia en Henk Leene Bibliotheek, zet ons daarbij – denk ik – op het juiste spoor met de volgende omschrijving:

“Wanneer men het kwik beziet als werkzaam element in de mens, dan raakt men direct aan het gebied van de oude alchemisten.
De alchemist zei: "In kwik leeft de verborgen vlam."
Kwik, het vloeibare metaal van Mercurius, gedraagt zich zoals Hermes in de mythologie: hij brengt de pelgrim over de Styx.
Doch slechts de toebereide pelgrim, de dode naar deze natuur, hij, die bereid is het ene land voor het andere Land in te wisselen.
Kwik is pas werkzaam in de individuele mens wanneer deze bereid is tot het Endura, de ego-overgave aan de ziel, en daarvan getuigenis geeft, zo niet, dan wordt het kwik in de mens een gif, een ongrijpbaar gift dat de weg wijst naar de dood, het sterven in de Styx.”

De ‘verborgen vlam’ kan verwijzen naar de toevallen die vader Howard treffen als een bliksemschicht. Het overzetten van ‘de pelgrim over de Styx’ is een goede metafoor voor de overpeinzingen en hallucinaties die zoon George in zijn stervensdagen overvallen. Daarmee is Kwikzilver dus eigenlijk een heel toepasselijke titel voor de roman, waarin bovendien ook meerdere betekenislagen verstopt zijn. Na dit kleine onderzoekje ben ik daarom compleet tevreden met de vertaling van Tinkers in Kwikzilver. Sterker nog, de op het eerste oog ongerijmde vertaling van de titel heeft mij gedwongen om nog eens extra te reflecteren over de essentie(s) van het verhaal.

Terug naar het boek zelf. Het is geschreven in prachtige meanderende zinnen en in een zeer verzorgde taal. De natuurbeschrijvingen zijn prachtig en intens, en ook de diepere gevoelens van de personages, tot aan de kille wanhoop die uitmondt in een verlangen naar de verdrinkingsdood aan toe, zijn beeldend beschreven. Toch kreeg ik zo halverwege het boek het gevoel dat het allemaal wat té gezocht prachtig geschreven is, te ‘bestudeerd’, te academisch... Ik moest ineens denken aan het boek Calamiteitenleer voor gevorderden van Mariska Pessl, en daarmee ook aan de Amerikaanse ‘school’ van creative writing die naar mijn mening wel ontzettend vaardige schrijvers oplevert, maar waarbij het op de een of andere manier toch schort aan authenticiteit, aan een bepaalde ‘ruwe’ eigenheid. En inderdaad blijkt Paul Harding ‘creative writing’ te doceren aan Harvard University.
Deze bedenkingen werpen wat mij betreft een klein smetje op deze korte roman (van krap 160 pagina’s). Maar er blijft meer dan genoeg over om dit boek aan iedereen van harte aan te bevelen. En ik ben al met al erg tevreden dat mijn ‘literaire intuïtie’ mij op het spoor gebracht heeft van deze roman.

 

 

 

 

Wandelblogs

 

 

Iedere zaterdag (bijna) wandel ik in de omgeving van Utrecht. Door weer en wind, bij nacht en ontij (bij wijze van spreken). Dat komt niet doordat ik zo ondernemend ben, maar door het feit dat ik me in de zomer van 2012 heb aangesloten bij een wandelgroep. Heerlijk! Ik hoef niet alles zelf te plannen of te organiseren, maar vooral te zorgen dat ik op zaterdag bijtijds opsta en mij op het afgesproken uur bij de startlocatie meld. Die startplaats wisselt wekelijks, en daarmee uiteraard ook het wandeltraject.

Na verloop van tijd ben ik onderweg wat foto’s gaan maken, die ik achteraf – tezamen met een kort begeleidend commentaar - deel met mijn fellow-travellers. Sinds begin 2014 doe ik dit online, in de vorm van een soort weblog: mijn wandelblog. Omdat het voor mij elke keer weer een verrassing is waar ik zal lopen, moet ik ook mijn foto-onderwerpen ter plaatse (en in het voorbijgaan) als zodanig herkennen. Dat heeft wel iets van een wekelijkse ‘blind date’.

Het merendeel van mijn 'dates' bestaat uit “Utrechtse landschappen”, hoewel we ons af en toe ook buiten de regio wagen. Dat levert dan "Uitheemse landschappen" op, of - meer specifiek - "Kustlandschappen".

Op een gegeven moment ben ik van wandelgroep geswitcht. Vier jaar lang maakte ik deel uit van de wandelgroep LOOP, waarin ik  met veel plezier gewandeld heb. Toen die groep dreigde te worden opgeheven heb ik met een aantal mede-lopers een soort 'doorstart' gemaakt. Sinds die tijd loop ik dus met de "Doorlopers". 

Nu, na inmiddels meer dan 10 jaar wandelen, loop ik nog steeds met evenveel plezier. Alleen merk ik dat we - uiteraard - vaker dezelfde routes lopen. En dat mijn teksten en beelden bijgevolg in herhaling gaan vervallen. Dat is voor mij voldoende reden om niet alles wat ik loop nog in mijn 'wandelblog' te melden... 

Sorry daarvoor.

   


 

 

boekenkat

 

Mijn boekenka(s)t(t)en

 

 

 

 

 

 

 

 

 Extra's

 

Rome revisited

Een reisverslag

 


  

Zes dagen Dublin

Een reisverslag

 


  

Weerzien in Petersburg

Een reisverslag

 


  

Omweg naar Moskou 

Rusland

Een reisverslag

 


 

Rondreis door Ierland


Een reisverslag

 


 

Zeven dagen in Rome

 

Een reisverslag

 

 

 

 

Copyright © Paul Lamandassa 2007-2023 | Powered by CMSimple| Template: ge-webdesign.de| Login