282,047 visitors
323,519 page views
1.15 page views / visitor

 

Cicero

You are here:   Home > Boekbesprekingen > Odysseia

Odysseia

 

Homeros - Odysseia

 

“Al in de oudheid werd hij kortweg De Dichter genoemd: Homeros, de schepper van de onsterfelijk geworden Ilias en Odysseia. Met zijn werk begint in de achtste eeuw voor Christus de Griekse, en daarmee westerse, literatuur. Sindsdien is hij onafgebroken gelezen, bewonderd, en door schrijvers, beeldend kunstenaars en operacomponisten als inspiratiebron gebruikt. De Odysseia zou wel eens het meest gelezen gedicht van alle tijden kunnen zijn. Zelfs wie het nooit in zijn geheel heeft gelezen kent wel een van de fantastische avonturen van de listige Odysseus, de gekwelde Griekse held die na de val van Troje jaren moest rondzwerven voor hij zijn vrouw, zoon en vaderland zou terugzien.Wie heeft niet gehoord van de nimf Kalypso, die Odysseus zeven jaren in haar grot vasthield, van het meisje Nausikaä, dat hem uitgeput op het strand van de Faiaken vond, de Lotuseters, de cycloop Polyfernos, wiens ene oog op gruwelijke wijze door Odysseus werd uitgebrand, van de tovenares Kirke, die al zijn makkers in zwijnen veranderde, de blinde ziener Teiresias in de onderwereld, de Sirenen, die hem tevergeefs proberen te verlokken, van Skylla en Charybdis... En natuurlijk van zijn vrouw Penelopela en haar opdringerige vrijers, en zijn zoon Telemachos, die knarsetandend wacht tot hij samen met zijn vader wraak kan nemen, met een gruwelijk bloedbad.” (uitgeverstekst)

Een aantal keren al las ik de Odyssee van Homerus, in verschillende vertalingen*. Dit keer heb ik het verhaal beluisterd, in een vertaling van Imme Dros en voorgelezen door Ton Lutz. Als ‘luisterboek’ uitgebracht op 13 cd’s, wat in totaal goed is voor zo’n 15 uur luistergenot. Het medium ‘luisterboek’ sluit natuurlijk juist bij dit boek voortreffelijk aan, omdat het verhaal oorspronkelijk mondeling verteld en overgeleverd werd. Bovendien is het luisteren naar verhalen een sociale gebeurtenis omdat je met meer personen tegelijk en in hetzelfde tempo het verhaal volgt, en je er onderling ook direct op kunt reageren en over kunt praten. Wij, dat wil zeggen mijn twaalfjarige zoon en ik, hebben het hele verhaal in ongeveer twee weken beluisterd, iedere avond een sessie van zo’n vijfenveertig minuten.

Jeugdboeken-auteur Imme Dros schijnt aanvankelijk een bewerking op het oog gehad te hebben, maar zij koos uiteindelijk voor een complete vertaling, zo letterlijk mogelijk, met handhaving van het oorspronkelijke metrum. In haar opzet een ‘leesbare’ vertaling te maken is Dros zonder meer geslaagd: deze 'Odyssee' is ook voor jonge mensen volkomen begrijpelijk, zonder dat het ergens ‘kinderachtig’ wordt.

Tijdens het beluisteren valt op dat het verhaal vele ‘stoplappen’ heeft, die de functie hebben van geheugensteuntjes voor zowel de (oorspronkelijke) verteller als voor de luisteraar. Vooral in de standaard beschrijvingen van personen, plaatsen, goden en natuurverschijnselen lijken deze toevoegingen op het eerste gehoor erg ‘clichématig’, maar zijn ze in wezen heel functioneel omdat ze in hun herhaling de belangrijke eigenschappen van de personen etc steeds weer benadrukken en in het verhaal een telkens terugkerende vorm van herkenning oproepen. Zo’n standaard typering haalt je weer terug bij de les als je gedachten af dreigen te dwalen van het verhaal. Bij het lezen is deze functie mij nooit echt opgevallen, maar nu bij het beluisteren bemerkten wij heel duidelijk het effect, waardoor we beiden als het ware opveerden als er weer zo’n ‘stoplap’ optrad:

De roze-vingerige eoos
De verstandige penelopeia
Telemachos, die bijzonder goed nadacht
Odysseus, de man van de duizend listen, zoon van Laertes, afstammeling van Zeus, etc...

Een belangrijke functie van het gezamenlijk beluisteren bleek, zoals gezegd, de mogelijkheid om direct te reageren op het verhaal, en je ervaringen te delen. Ik was bijvoorbeeld bang dat het eerste deel van het verhaal, waarin Odysseus zelf eigenlijk nog helemaal niet in beeld is met al zijn avonturen, voor een twaalfjarige nogal saai zou zijn. Die mening baseerde ik natuurlijk op mijn ‘voorkennis’ waardoor ik weet dat het verhaal eigenlijk twee keer ‘begint’: de eerste 4 ‘boeken’ zijn geschreven vanuit het gezichtspunt van Telemachos, terwijl in boek 5 als het ware een nieuwe start gemaakt wordt met (opnieuw) een vergadering van de goden. En vanaf die tijd ligt het vertelperspectief bij Odysseus. De algemene opvatting is dan ook dat deze verschillende verhaalperspectieven, ieder beginnend met een godenvergadering, erop wijzen dat deze delen in eerste instantie geen eenheid vormden maar pas later zijn samengevoegd.

Hoe dan ook: ‘gehinderd’ door deze voorkennis beschouwde ik de eerste 4 boeken altijd als een soort van inferieure inleiding op het hoofdverhaal. Echter, toen ik voorzichtig te berde bracht dat het verhaal wel spannender zou worden met de komst van Odysseus, bleek mijn luisterpartner – niet gehinderd door belastende voorkennis – het juist erg te waarderen dat het vertelperspectief lag bij de zoon die op zoek was naar alle mogelijke informatie over het lot van zijn verdwenen vader. Tja, met zo’n onbevangen blik had ik er nooit tegenaan gekeken, en eigenlijk moest ik hem wel gelijk geven. En ik moet zeggen dat ik ineens ook veel meer kon genieten van dit eerste deel, dat ik dus altijd verwaarloosd had tijdens het lezen...

Uiteindelijk waren wij beiden zeer tevreden: de jonge luisteraar over zijn eerste kennismaking met het verhaal van Odysseus, de oude met een nieuwe, verfrissende kijk op dit meesterwerk...


* De laatste keer dat ik de Odyssee las, heb ik direct daarna Ulysses van James Joyce gelezen, dat een modernistische omzetting van de Odyssee is. Ik heb daarbij speciaal gelet op de verwijzingen die Joyce in zijn verhaal verweven heeft naar het epos van Homerus. Een verslag hiervan is te vinden op deze site.


 

 

Wandelblogs

 

 

Iedere zaterdag (bijna) wandel ik in de omgeving van Utrecht. Door weer en wind, bij nacht en ontij (bij wijze van spreken). Dat komt niet doordat ik zo ondernemend ben, maar door het feit dat ik me in de zomer van 2012 heb aangesloten bij een wandelgroep. Heerlijk! Ik hoef niet alles zelf te plannen of te organiseren, maar vooral te zorgen dat ik op zaterdag bijtijds opsta en mij op het afgesproken uur bij de startlocatie meld. Die startplaats wisselt wekelijks, en daarmee uiteraard ook het wandeltraject.

Na verloop van tijd ben ik onderweg wat foto’s gaan maken, die ik achteraf – tezamen met een kort begeleidend commentaar - deel met mijn fellow-travellers. Sinds begin 2014 doe ik dit online, in de vorm van een soort weblog: mijn wandelblog. Omdat het voor mij elke keer weer een verrassing is waar ik zal lopen, moet ik ook mijn foto-onderwerpen ter plaatse (en in het voorbijgaan) als zodanig herkennen. Dat heeft wel iets van een wekelijkse ‘blind date’.

Het merendeel van mijn 'dates' bestaat uit “Utrechtse landschappen”, hoewel we ons af en toe ook buiten de regio wagen. Dat levert dan "Uitheemse landschappen" op, of - meer specifiek - "Kustlandschappen".

Op een gegeven moment ben ik van wandelgroep geswitcht. Vier jaar lang maakte ik deel uit van de wandelgroep LOOP, waarin ik  met veel plezier gewandeld heb. Toen die groep dreigde te worden opgeheven heb ik met een aantal mede-lopers een soort 'doorstart' gemaakt. Sinds die tijd loop ik dus met de "Doorlopers". 

Nu, na inmiddels meer dan 10 jaar wandelen, loop ik nog steeds met evenveel plezier. Alleen merk ik dat we - uiteraard - vaker dezelfde routes lopen. En dat mijn teksten en beelden bijgevolg in herhaling gaan vervallen. Dat is voor mij voldoende reden om niet alles wat ik loop nog in mijn 'wandelblog' te melden... 

Sorry daarvoor.

   


 

 

boekenkat

 

Mijn boekenka(s)t(t)en

 

 

 

 

 

 

 

 

 Extra's

 

Rome revisited

Een reisverslag

 


  

Zes dagen Dublin

Een reisverslag

 


  

Weerzien in Petersburg

Een reisverslag

 


  

Omweg naar Moskou 

Rusland

Een reisverslag

 


 

Rondreis door Ierland


Een reisverslag

 


 

Zeven dagen in Rome

 

Een reisverslag

 

 

 

 

Copyright © Paul Lamandassa 2007-2023 | Powered by CMSimple| Template: ge-webdesign.de| Login